Tướng Ashfaq Parvez Kayani tại dinh Tổng thống ở Islamabad, Pakistan, tháng 11/2007. Ảnh Getty Images

Nhưng trong những tuần tới, lòng trung thành - và cả các kỹ năng - của Tướng Kayani có thể sẽ bị đặt trong trạng thái căng thẳng. Hai đảng chính trị dân sự phản đối Musharraf tuyên bố sẽ tổ chức các cuộc biểu tình trên khắp cả nước nếu đảng của ông này thắng trong cuộc bầu cử tới (18/2).

Các đảng cáo buộc ông Musharraf - một nhân vật ít được công chúng yêu quý, theo các cuộc thăm dò dư luận - đã ấn định cuộc bầu cử này. Nếu biểu tình xảy ra, Tướng Kayani sẽ phải quyết định liệu có nên trấn áp hay không?

Trung thành giới hạn

Hành động của ông sẽ quyết định ai sẽ lãnh đạo Pakistan, theo các chuyên gia phân tích Pakistan và Mỹ. Việc ông làm cũng sẽ ảnh hưởng tới việc liệu đất nước Pakistan có trượt sâu thêm vào hỗn loạn.

Họ dự đoán Tướng Kayani sẽ vẫn trung thành với Musharraf nhưng ở một giới hạn nhất định và sẽ không ủng hộ Musharraf nếu hành động của ông được xem là phá hoại đất nước.

Trong quá trình thăng tiến, Tướng Kayani đã gây ấn tượng với các quan chức tình báo và quân sự Mỹ rằng ông là một người chuyên nghiệp, có tư tưởng ôn hòa thân phương Tây với ít tham vọng về chính trị.

Tướng Musharraf từng được xem là người không quan tâm đến chính trị khi ông trở thành Tổng tư lệnh quân đội Pakistan năm 1998. Một năm sau đó, ông tổ chức một cuộc đảo chính và bắt đầu 8 năm lãnh đạo đất nước.

Những người ủng hộ cố Thủ tướng Benazir Bhutto thắp nến cầu nguyện cho bà ở thủ đô Lahore ngày 5/1/2008. Ảnh AP

Tướng Kayani đã trở thành một trong những nhân vật ngày càng quan trọng đối với chính quyền Bush khi bất ổn ở Pakistan gia tăng và Tướng Musharraf phải đối mặt với những vấn đề chính trị sâu sắc, theo giới phân tích.

Ban bố lệnh thiết quân luật hồi tháng 11 vừa qua của Tướng Musharraf được dư luận ở Pakistan xem là một nỗ lực nhằm đè bẹp các đối thủ và bám giữ quyền lực.

Trong khi đó, nhiều người Pakistan cáo buộc ông Musharraf đã không chặn nổi vụ ám sát cựu Thủ tướng Benazir Bhutto tối ngày 27/12/2007. Họ cho rằng chính phủ đã không đảm bảo đủ an ninh.

Củng cố nhuệ khí quân đội

Rất khó có thể thấy rõ các quan điểm cá nhân của Tướng Kayani. Kể từ khi lên lãnh đạo quân đội, ông tiếp tục quy tắc không trả lời phỏng vấn.

Một trong những động thái đầu tiên của Kayani trong vai trò mới là ông tuyên bố năm 2008 là "năm của người lính", một nỗ lực củng cố nhuệ khí vốn đang ngày càng suy yếu của quân đội Pakistan. Hành động này đã được các quan chức quân sự Mỹ khen ngợi.

Quân đội Pakistan trong những năm gần đây đã phải căng sức chiến đấu chống lại các tay súng, với hơn 1.000 lính và sĩ quan cảnh sát thiệt mạng từ năm 2001. Mùa hè vừa qua, thậm chí có tới vài trăm binh sĩ đã đầu hàng quân nổi dậy, làm tăng thêm tâm trạng lo ngại của giới chức quân sự nước này.

Trận chiến chống quân nổi dậy vẫn còn rất gian khổ. Hôm nay, một quan chức an ninh thông báo các tay súng Hồi giáo đã giết chết 8 lãnh đạo bộ tộc tham gia làm trung gian cho một thỏa thuận ngưng bắn giữa lực lượng an ninh và quân nổi dậy, theo tin từ hãng tin AP. Tám người đã bị bắn trong hai cuộc tấn công riêng rẽ tối qua và sớm nay ở Nam Waziristan, một vùng núi non hiểm trở giáp Afghanistan.

Những động thái chính trị mới đây của Tướng Kayani trong vai trò chỉ huy quân đội còn bao gồm hai cử chỉ nhỏ, được hiểu là các nỗ lực làm giảm sự căng thẳng giữa chính phủ và các đảng đối lập. Sau vụ ám sát cựu Thủ tướng Bhutto, ông đã cử binh sĩ tới đặt vòng hoa trên mộ bà và gặp riêng chồng bà.

Hôm thứ năm tuần trước, Tướng Kayani đã chủ trì cuộc họp đầu tiên của các tư lệnh quân đoàn Pakistan - những người có ảnh hưởng trong quân đội. Lần đầu tiên trong 8 năm qua, Tướng Musharraf không tham dự. Trong cuộc họp, ông Kayani đã nhấn mạnh đến sự thống nhất.

"Đây là sự kết hợp hài hòa giữa các chiến lược quân sự, chính quyền và chính trị xã hội, khởi đầu cho một môi trường hòa bình và ổn định trong thời gian dài", báo chí Pakistan dẫn lời Tướng Kayani. "Sau cùng, nó là ước nguyện của nhân dân và sự ủng hộ của họ sẽ quyết định tất cả".

Là con trai của một sĩ quan có thâm niên trong quân đội Pakistan, Kayani là người vùng Jhelum, thuộc tỉnh Punjab, nôi sản sinh ra những vị tướng Pakistan. Lớn lên trong một gia đình quân nhân trung lưu, ông tham gia các trường quân sự và được xem là rất trung thành với quân đội.

Kayani từng được đào tạo ở Mỹ. Ông được huấn luyện ở Fort Benning, Ga., và tốt nghiệp trường Cao đẳng Tham mưu và Chỉ huy (Command and General Staff College) ở Fort Leavenworth, Kan. Ông cũng trải qua một số khóa học ở Trung tâm Nghiên cứu an ninh Châu Á - Thái Bình Dương ở Hawaii vào cuối những năm 1990.

"Người lính của người lính"

Trong một quân đội lún sâu vào chính trị ở Pakistan, Kayani từ chối liên minh với bất kỳ một phe nhóm chính trị nào, theo các sĩ quan quân đội Pakistan đã về hưu.

Tổng thống Pakistan Pervez Musharraf. Ảnh AFP

Khi còn trẻ, Kayani từng làm trợ tá quân sự cho Benazir Bhutto trong thời gian bà giữ chức Thủ tướng lần thứ nhất cuối những năm 1980. Tuy nhiên, kể từ khi đó, ông luôn tránh xa các chính trị gia.

Khi được chỉ định làm Phó Tổng tư lệnh quân đội hồi mùa thu trước, việc đầu tiên ông làm là tới thăm các tuyến đầu ở các vùng bộ tộc. Việc Kayani dành ngày lễ Đạo hồi Id al-Fitr cùng với binh lính khiến cho các quan chức quân sự Mỹ ca ngợi ông là "người lính của người lính".

Một quan chức quân sự cấp cao Mỹ dự đoán quân đội Pakistan sẽ thể hiện tốt hơn dưới quyền của Tướng Kayani so với thời dưới quyền Tướng Musharraf bởi ông Musharraf thường bị chính trị làm cho rối trí khi giữ cả hai cương vị Tổng tư lệnh quân đội và Tổng thống cùng lúc.

Tuy nhiên, bất cứ một tiến bộ nào mà Tướng Kayani đạt được về mặt quân sự đều có thể bị ảnh hưởng bởi những bất ổn về chính trị đang tiếp diễn tại Pakistan, theo giới phân tích. Để chấm dứt tình trạng bất ổn, ông có thể sẽ phải thực hiện một cuộc "mặc cả lớn" với các đảng chính trị dân sự của Pakistan, theo đó sẽ chấm dứt sự chi phối của quân đội.

"Nếu Kayani, theo một cách nào đó, cố gắng thúc đẩy dân chủ và trở thành người bảo vệ dân chủ, thì tôi nghĩ Pakistan có một cơ hội", Tướng về hưu Masood, một chuyên gia phân tích chính trị Pakistan, nhận định.

Ông Masood cùng nhiều nhà phân tích khác cho rằng Tướng Kayani sẽ đủ khả năng thực hiện một cuộc mặc cả như vậy hơn so với ông Musharraf, người vốn bị mất lòng tin của các đảng chính trị. Nhưng để làm như thế, ông và các lãnh đạo dân sự khác sẽ phải thỏa hiệp và chia sẻ quyền lực, một điều hiếm có ở Pakistan trong lịch sử 60 năm qua.